Overige data veiligheid, ketenverantwoordelijkheid en milieu

Veiligheidsbewustzijn blijven stimuleren

We streven ernaar dat er geen enkel ongeval of incident plaatsvindt tijdens onze werkzaamheden. We hanteren daarom strenge regels ten aanzien van veilig en verantwoord werken. We besteden veel aandacht aan het veiligheidsbewustzijn om te bewerkstelligen dat onze medewerkers deze regels goed toepassen. We hebben een top tien van meest voorkomende risico’s tijdens onze werkzaamheden gemaakt; voor elk van deze risico’s hebben we inzichtelijk gemaakt hoe we deze het beste kunnen vermijden. Dit noemen we de Golden Rules of Safety, die altijd bij alle activiteiten en werkzaamheden moeten worden nageleefd. Deze regels zijn beschikbaar in het Nederlands, Duits, Engels, Frans, Italiaans, Spaans en Pools. De regels dragen bij aan het vergroten van het risico- en veiligheidsbewustzijn en aan het voorkomen van onveilige situaties. Ze maken duidelijk dat er grenzen zijn die niet mogen worden overschreden.
De e-learning Poortinstructie Golden Rules of Safety voor medewerkers van derden is in het verslagjaar geheel vernieuwd. Voor eigen medewerkers is de training eveneens als e-learning beschikbaar in onze eigen leeromgeving.

Voorkomen is beter dan genezen

We kiezen voor een proactieve benadering om ongevallen en incidenten tijdens werkzaamheden te voorkomen, zowel wat betreft onze eigen medewerkers als medewerkers van derden. Iedereen die voor ons werkt, is verplicht dit volgens wet- en regelgeving én onze aanvullende eisen te doen. Bij meldingen van ongevallen, incidenten en gevaarlijke situaties worden deze onderzocht om te bepalen welke maatregelen noodzakelijk zijn om vergelijkbare voorvallen in de toekomst te voorkomen. De Safe@Gasunie Experience heeft ons geïnspireerd om te onderzoeken of incidentonderzoek gebaseerd op de veiligheidsbuffer uit de Experience bijdraagt aan een betere analyse en gedragen verbetermaatregelen uit een incidentonderzoek.
We besteden veel aandacht aan het creëren van een gezonde en veilige werkplek, zowel op kantoor als in het veld. In onze instructies hebben we daarvoor voorschriften opgenomen. Die hebben bijvoorbeeld betrekking op arbeidsplaatsen voor kantoorpersoneel die ergonomisch verantwoord zijn en het handelen door medewerkers in het veld.
Omdat we willen dat onze medewerkers niet alleen op de werkplek maar ook onderweg veilig handelen, hebben we in onze gedragscode regels opgenomen ten aanzien van telefoneren tijdens het autorijden. Daarin hebben we een algemeen verbod opgenomen, ook op handsfree bellen. Slechts in zeer uitzonderlijke gevallen (calamiteiten) mag hiervan worden afgeweken.

Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E)

De basis voor alle maatregelen die we nemen om veilig en gezond te werken  ligt in de RI&E. De RI&E is dit jaar geheel geactualiseerd. Voor de inventarisatie zijn door het hele land medewerkers geïnterviewd en locaties bezocht. In het plan van aanpak dat volgt uit de RI&E zijn voor de komende jaren tal van nieuwe activiteiten opgenomen die er voor moeten zorgen dat daar waar restrisico’s nog (te) hoog zijn of verder kunnen worden verlaagd, worden aangepakt. Over de uitvoering van het plan van aanpak wordt door de preventiemedewerker gerapporteerd aan het management en de ondernemingsraad.

Ongevallen in 2017

Het aantal reportable ongevallen daalde in 2017 ten opzichte van 2016 van 19 naar 16. In het hoofdstuk Resultaten Veiligheid wordt dit nader toegelicht. Hieronder is het overzicht weergegeven van het aantal ongevallen dat plaatsvond bij Gasunie-medewerkers en bij onze aannemers tijdens werkzaamheden voor Gasunie.

  2016
NL
2016
DU
2016
totaal
2017
NL
2017
DU
2017
totaal
Aantal reportable ongevallen            
             
Reportable ongevallen met verzuim            
- Gasunie-medewerkers 4 0 4 1 1 2
- Derden 6 0 6 4 1 5
Reportable ongevallen zonder verzuim            
- Gasunie-medewerkers 2 1 3 4 0 4
- Derden 6 0 6 5 0 5
Totaal reportable ongevallen 18 1 19 14 2 16
             
             
Frequentie-index reportable ongevallen            
(aantal ongevallen per 1 miljoen werkuren)            
             
Reportable ongevallen met verzuim            
- Gasunie-medewerkers 1,6 0,0 1,4 0,4 2,5 0,7
- Derden 2,7 0,0 2,4 2,1 4,8 2,4
Reportable ongevallen zonder verzuim            
- Gasunie-medewerkers 0,8 2,3 1,0 1,6 0,0 1,4
- Derden 2,7 0,0 2,4 2,6 0,0 2,4
Total frequentie-index 3,8 1,3 3,5 3,2 3,3 3,2

Europese benchmark leidingincidenten (EGIG)

Europese gastransportbedrijven registreren hun leidingincidenten op eenzelfde manier, waardoor de prestaties onderling goed te vergelijken zijn. De registratie vindt plaats binnen de European Gas Pipeline Incident data Group (EGIG), waar zowel leidinglengtes als leidingincidenten met gasuitstroom worden geregistreerd. Met deze gegevens wordt een zogenaamde faalfrequentie bepaald. Dit is de frequentie (per 1.000 km per jaar) van leidingincidenten met gasuitstroom door onder andere graafwerkzaamheden, corrosie, constructiefouten en materiaalfouten. Ten aanzien van leidingincidenten met gasuitstroom scoren wij iets beter dan het Europese gemiddelde. De laatste jaren zijn de prestaties in de sector steeds verder verbeterd. De gemiddelde score komt voor Gasunie in 2017 rond de 0,11 incidenten per 1.000 kilometer per jaar uit.

* Het EGIG-gemiddelde van het jaar 2017 was nog niet bekend op het moment van het uitkomen van dit verslag

Grafiek: 5 jaar voortschrijdend gemiddelde van de faalfrequentie.

CO₂–emissies volgens het GHG Protocol

We rapporteren volgens de standaard van het Greenhouse Gas Protocol (GHG Protocol). Dit protocol voor broeikasgassen onderscheidt verschillende categorieën (scopes), gerangschikt naar herkomst van het broeikasgas.

Emissiebron 2013 2014 2015 2016 2017
(in kiloton CO2-equivalenten)          
           
Lease- en dienstauto's 4 3 4 5 4
Gasverbruik gebouwen 2 1 2 2 2
Netwerkverliezen 255 210 195 181 124
SF6 - - - - -
Gasverbruik installaties 314 165 142 119 124
Noodaggregaten - - - - 0
Koelmiddelen - - - - 6
Totaal scope 1 575 379 343 307 260
           
Warmtegebruik gebouwen - - - - -
Elektriciteitsverbruik gebouwen 3 3 3 4 3
Elektriciteitsverbruik installaties 169 161 236 313 267
Totaal scope 2 172 164 239 317 270
           
Dienst-, vlieg- en treinreizen 1 1 1 1 1
Woon-/werkverkeer 1 1 1 1 2
Inkoop N2 2 3 78 113 112
Totaal scope 3 4 5 80 115 115
           
Totaal scope 1+ 2 + 3 751 548 662 739 645

Scope 1
Hieronder vallen alle emissies die direct het gevolg zijn van onze eigen activiteiten, zoals de CO2-uitstoot van gasgestookte compressoren en motoren die voor de compressie worden ingezet, eigen gasverbruik voor verwarming van gebouwen en eigen gasverbruik voor de verwarmingsketels op gasontvangstations. In deze categorie worden ook de CO2-equivalenten door methaanuitstoot meegenomen. Binnen deze categorie valt ook de emissie van fluorkoolwaterstoffen (HFK’s) die worden gebruikt bij koelingsprocessen.

Scope 2
Onder scope 2 vallen de indirecte emissies van de energie die is ingekocht, bijvoorbeeld van een elektriciteitsbedrijf. Voor ons bedrijf worden deze scope 2 CO2-equivalenten met name bepaald door het gebruik van elektriciteit voor onze elektrische compressoren en voor de productie van stikstof. Ook de elektriciteit die we verbruiken op onze kantoren en installatiegebouwen valt binnen deze categorie.

Scope 3
Hieronder vallen alle overige indirecte emissies die het gevolg zijn van onze bedrijfsactiviteiten, bijvoorbeeld emissies als gevolg van autorijden, vliegreizen en treinreizen en ook de benodigde energie voor de productie van de door ons ingekochte stikstof.

Van verbruik naar CO₂-equivalenten

In onderstaande tabel geven wij van de grootste emissiebronnen de berekening van de CO2-equivalenten voor 2017 weer, gesplitst naar Nederland en Duitsland. De conversiefactor voor het elektriciteitsverbruik is gebaseerd op de opgave van de energieleverancier (brandstof mix 2016). De conversiefactor voor de netwerkverliezen is ontleend aan het IPCC Fourth Assessment Report “Climate Change 2007” (Direct Global Warming  Potential, Methaan, tijdshorizon 100 jaar).

Van verbruik
naar CO2-equivalenten
  Verbruik   CO2-equivalenten Vergroend met kiloton CO2-equivalenten  
    NL DU conversie factor certificaten NL DU
               
Scope 1              
Netwerkverliezen ton methaan  4 619   354  25 kg CO2/kg CH4 0%  115,5   8,9 
Gasverbruik gebouwen en installaties mln m3 methaan  53   22  circa 1,8 kg CO2/m3 0%  95,5   30,4 
Mobiliteit (eigen) brandstof          4,1   0,1 
Overig diverse          5,5  -
Subtotaal            220,6   39,4 
               
Scope 2              
Elektriciteitsverbruik NL miljoen kWh  690    0,66 kg CO2/KWh 40%  270,4   
Elektriciteitsverbruik DU miljoen kWh    8  0,46 kg CO2/KWh 100%   -
Subtotaal            270,4  -
               
Scope 3              
Inkoop N2 miljoen kWh 273   0,66 kg CO2/KWh 40%  112,4   
Mobiliteit (derden) brandstof       12%  2,1   0,2 
Subtotaal            114,5   0,2 
               
Scope 1+2+3            605,5   39,6 

NOₓ-emissies

Onze NOx-emissies over de afgelopen 5 jaar zijn als volgt:

NOx-emissies 2013 2014 2015 2016 2017
(in ton)          
Nederland  365   130   89   70   83 
Duitsland  101   40   47   29   29 
           
Totaal  466   170   136   99   112 

Onze NOx-emissies zijn de afgelopen jaren afgenomen. Deze afname wordt met name veroorzaakt doordat elektrisch aangedreven compressoren worden ingezet in plaats van gasgedreven compressoren. In 2017 is de NOx-emissie toegenomen door de inzet van gascompressie, met name op de compressorstations Ravenstein en Ommen. 

Aardgasverbruik

Ons aardgasverbruik over de afgelopen 5 jaar ziet er als volgt uit:

Aardgasverbruik 2013 2014 2015 2016 2017
(in miljoenen m3)          
Nederland  111,9   67,1   51,3   50,4   53,1 
Duitsland  64,3   27,8   31,2   23,5   22,1 
           
Totaal  176,2   94,9   82,5   73,9   75,2 

Ons aardgasverbruik is met name afhankelijk van de vraag naar aardgas en de weersomstandigheden gedurende het jaar. Opvallend is dat het aardgasverbruik de afgelopen jaren is afgenomen. Deze afname is mede te verklaren door de toegenomen inzet van elektrisch aangedreven compressoren.

Elektriciteitsverbruik

Ons elektriciteitsverbruik over de afgelopen 5 jaar ziet er als volgt uit:

Elektriciteitsverbruik 2013 2014 2015 2016 2017
(in miljoenen kWh)          
Nederland  441,2   431,3   548,9   685,9   690,2 
Duitsland  7,4   5,8   6,9   7,3   7,5 
           
Totaal  448,6   437,1   555,8   693,2   697,7 

Ons elektriciteitsverbruik is afhankelijk van de inzet van onze elektrisch aangedreven compressoren en de benodigde energie voor de productie van stikstof. Een klein deel van het elektriciteitsverbruik is benodigd binnen onze kantoren. In 2017 is er ten opzichte van 2016 een vergelijkbare hoeveelheid elektriciteit verbruikt.

Milieuafwijkingen

We houden een administratie bij van milieuafwijkingen om hiervan te leren en daar waar mogelijk adequaat actie te kunnen ondernemen om milieuschade in de toekomst te beperken. Van de in totaal 157 milieuafwijkingen zijn er door onszelf bij 12 geen afwijkingen geconstateerd. Het aantal gemelde milieuafwijkingen per aandachtsgebied voor Gasunie Nederland en Duitsland ziet er als volgt uit:

Milieuafwijkingen 2016 2017
     
Afwijking van wet- en regelgeving 2 -
Afwijking milieuzorgsysteem - -
Milieu-incidenten 64 54
Milieuklachten 101 103
     
Totaal  167   157 

Significante boetes milieu wet- en regelgeving

Er is in 2017 één boete ontvangen en betaald door Gasunie, ad € 563.415,00. Het betrof hier een boete door de Nederlandse Emissieautoriteit (Nea), opgelegd voor het niet tijdig indienen van gegevens over de CO2-emissiehandel bij de Nea in de jaren 2012 tot en met 2014.