Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Aan: de algemene vergadering en de raad van commissarissen van N.V. Nederlandse Gasunie


Verklaring over de jaarrekening 2017

Ons oordeel

Naar ons oordeel:

  • geeft de geconsolideerde jaarrekening van N.V. Nederlandse Gasunie een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van het vermogen van de groep op 31 december 2017 en van het resultaat en de kasstromen over 2017, in overeenstemming met de International Financial Reporting Standards zoals aanvaard binnen de Europese Unie (EU-IFRS) en met Titel 9 Boek 2 van het in Nederland geldende Burgerlijk Wetboek (BW);
  • geeft de vennootschappelijke jaarrekening van N.V. Nederlandse Gasunie een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van het vermogen van de vennootschap op 31 december 2017 en van het resultaat over 2017 in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 BW.

Wat we hebben gecontroleerd
Wij hebben de in dit jaarverslag opgenomen jaarrekening 2017 N.V. Nederlandse Gasunie te Groningen (‘de vennootschap’) gecontroleerd. De jaarrekening omvat de geconsolideerde jaarrekening van N.V. Nederlandse Gasunie en haar dochtermaatschappijen (samen: ‘de groep’) en de enkelvoudige jaarrekening.

De geconsolideerde jaarrekening bestaat uit:

  • de geconsolideerde balans per 31 december 2017;
  • de volgende overzichten over 2017: de geconsolideerde winst-en-verliesrekening, het geconsolideerde overzicht van gerealiseerde en niet-gerealiseerde resultaten, het geconsolideerde mutatieoverzicht eigen vermogen en het geconsolideerde kasstroomoverzicht; en
  • de toelichting met een overzicht van de belangrijke grondslagen voor financiële verslaggeving en overige toelichtingen.

De vennootschappelijke jaarrekening bestaat uit:

  • de vennootschappelijke balans per 31 december 2017;
  • de vennootschappelijke winst- en verliesrekening over 2017; en
  • de toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en overige toelichtingen.

Het stelsel voor financiële verslaggeving dat is gebruikt voor het opmaken van de geconsolideerde jaarrekening is EU-IFRS en de relevante bepalingen uit Titel 9 Boek 2 BW en het stelsel dat is gebruikt voor het opmaken van de vennootschappelijke jaarrekening is Titel 9 Boek 2 BW.

De basis voor ons oordeel

Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden vallen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de paragraaf ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’.

Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel.

Onafhankelijkheid
Wij zijn onafhankelijk van N.V. Nederlandse Gasunie zoals vereist in de Europese verordening betreffende specifieke eisen voor de wettelijke controles van financiële overzichten van organisaties van openbaar belang, de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA).

Onze controle-aanpak

Samenvatting en context
Nederlandse Gasunie is een Europees gasinfrastructuurbedrijf dat het transport van gas in Nederland en Duitsland verzorgt. De opbrengstenstromen uit deze activiteiten worden door de respectievelijke toezichthouders gereguleerd. Daarnaast heeft N.V. Nederlandse Gasunie niet gereguleerde activiteiten, onder andere gericht op het aanbieden van gasopslagcapaciteiten aan de markt. De groep bestaat uit verschillende groepsonderdelen en daarom hebben wij de reikwijdte en aanpak van de groepscontrole overwogen zoals uiteengezet in de paragraaf ‘De reikwijdte van onze groepscontrole’. We hebben in het bijzonder aandacht besteed aan de gebieden die gerelateerd zijn aan de specifieke bedrijfsactiviteiten van de groep.

Het financiële jaar 2017 kenmerkte zich door de bijzondere waardevermindering op het Duitse gereguleerde gastransportnetwerk van € 150 miljoen. Dit had invloed op de bepaling van materialiteit alsmede onze controle-aanpak zoals beschreven in de sectie ‘Materialiteit’ en ‘De kernpunten van onze controle’.

Als onderdeel van het ontwerpen van onze controle-aanpak hebben wij de materialiteit bepaald en het risico van materiële afwijkingen in de jaarrekening geïdentificeerd en ingeschat. Wij besteden bijzondere aandacht aan die gebieden waar de raad van bestuur belangrijke schattingen heeft gemaakt, bijvoorbeeld bij significante schattingen waarbij veronderstellingen over toekomstige gebeurtenissen worden gemaakt die inherent onzeker zijn. In paragraaf ‘Oordelen en schattingen door het management’ van de jaarrekening heeft de entiteit de schattingsposten en de belangrijkste bronnen van schattingsonzekerheid uiteengezet. Vanwege de significante schattingsonzekerheid en het gerelateerde hogere inherente risico verbonden aan de waardering van het gereguleerde gastransportnetwerk in Duitsland, hebben wij deze aangemerkt als kernpunt zoals uiteengezet in de paragraaf ‘De kernpunten van onze controle’.

Andere aandachtsgebieden in onze controle, die niet als kernpunten zijn aangemerkt, waren de specifieke reguleringsaspecten ten aanzien van de omzet, de bijzondere waardeverminderingstoets ten aanzien van de vaste activa bij EnergyStock en de aanpassing van levensduur voor enkele activacategorieën in de materiële vaste activa.

Bij al onze controles besteden wij aandacht aan het risico van het doorbreken van de interne beheersingsmaatregelen door de raad van bestuur waaronder het evalueren van risico’s op materiële afwijkingen als gevolg van fraude op basis van een analyse van mogelijke belangen van de raad van bestuur.

Wij hebben er voor gezorgd dat de controleteams, zowel op groepsniveau als op het niveau van de groepsonderdelen, over voldoende specialistische kennis en expertise beschikten die nodig zijn voor de controle van een internationaal gasinfrastructuurbedrijf. Wij hebben daarom specialisten op het   gebied van IT, waardering van activa en vennootschapsbelasting in ons team opgenomen

De hoofdlijnen van onze aanpak waren als volgt:


Materialiteit

  • Materialiteit: € 22 miljoen, gebaseerd op 5% van het resultaat voor belastingen genormaliseerd voor de bijzondere waardevermindering van € 150 miljoen.

Reikwijdte van de controle

  • We hebben controlewerkzaamheden van de significante Nederlandse onderdelen uitgevoerd op één locatie en gebruik gemaakt van een buitenlandse accountant voor de controlewerkzaamheden bij het segment Gasunie Deutschland
  • Dekking controlewerkzaamheden: 97 % van de geconsolideerde omzet, 96 % van het geconsolideerde balanstotaal en 92 % van het geconsolideerde resultaat voor belastingen.

Kernpunt

  • Waardering van het gereguleerde gastransportnetwerk in Duitsland

Materialiteit
De reikwijdte van onze controle wordt beïnvloed door het toepassen van materialiteit. Het begrip ‘materieel’ wordt toegelicht in de paragraaf ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’.

Wij bepalen, op basis van ons professionele oordeel, kwantitatieve grenzen voor materialiteit waaronder de materialiteit voor de jaarrekening als geheel, zoals uiteengezet in onderstaande tabel. Deze grenzen, als ook de kwalitatieve overwegingen daarbij, helpen ons om de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden voor de individuele posten en toelichtingen in de jaarrekening te bepalen en om het effect van onderkende afwijkingen, zowel individueel als gezamenlijk, op de jaarrekening als geheel alsmede op ons oordeel, te evalueren.

Materialiteit voor de groep € 22 miljoen (2016: € 32 miljoen).
Hoe is de materialiteit bepaald Wij bepalen de materialiteit op basis van ons professionele oordeel. Als basis voor deze oordeelsvorming gebruikten we 5% van het resultaat voor belastingen genormaliseerd voor de bijzondere waardevermindering van gereguleerde gastransportnetwerk Duitsland. De verlaging van de materialiteit ten opzichte van voorgaand jaar wordt verklaard door het lagere genormaliseerde resultaat voor belastingen als gevolg van lagere omzet in Nederland door het nieuwe methodebesluit.
De overwegingen voor de gekozen benchmark

We gebruikten het genormaliseerde resultaat voor belastingen als de primaire benchmark, op basis van onze analyse van de gemeenschappelijke informatiebehoeften van gebruikers van de jaarrekening. Op basis daarvan zijn wij van mening dat het genormaliseerd resultaat voor belastingen een belangrijk kengetal is voor de financiële prestaties van de vennootschap. Het genormaliseerd resultaat betreft het resultaat voor belasting exclusief de bijzondere waardevermindering op de gereguleerde transportnetwerken in Duitsland van € 150 miljoen, zoals toegelicht in punt 1 van de nadere toelichting op de geconsolideerde balans.

Materialiteit voor groepsonderdelen

Aan elk groepsonderdeel, binnen de reikwijdte van onze controle, is, op basis van onze oordeelsvorming, een materialiteit toegerekend die lager ligt dan de materialiteit voor de groep als geheel. De materialiteit die we hebben toegerekend aan de groepsonderdelen lag tussen de € 4 miljoen en € 22 miljoen. Een aantal groepsonderdelen zijn door het groepsteam gecontroleerd met de statutaire materialiteit op basis van een verplichte lokale controle die ook lager was dan de materialiteit voor de groep als geheel.

Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen materieel zijn.

Wij zijn met de raad van commissarissen overeengekomen dat wij aan de raad van commissarissen tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 1 miljoen (2016: € 2 miljoen) op het resultaat en € 5 miljoen voor reclassificaties in de balans rapporteren alsmede kleinere afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn.

De reikwijdte van onze groepscontrole
N.V. Nederlandse Gasunie staat aan het hoofd van een groep van entiteiten. De financiële informatie van deze groep is opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening van N.V. Nederlandse Gasunie.

Wij hebben de reikwijdte van onze controle zodanig bepaald dat we voldoende controlewerkzaamheden verrichten om in staat te zijn een oordeel te geven over de jaarrekening als geheel. Daarbij hebben wij, onder meer, in aanmerking genomen de managementstructuur van de groep, de aard van de activiteiten van de groepsonderdelen, de bedrijfsprocessen en interne beheersingsmaatregelen en de bedrijfstak waarin de vennootschap opereert. Op grond hiervan hebben wij de aard en omvang van de werkzaamheden bepaald op het niveau van de groepsonderdelen die noodzakelijk waren om door het groepsteam en door de accountants van groepsonderdelen te worden uitgevoerd.

De groepscontrole heeft zich voornamelijk gericht op de significante onderdelen: N.V. Nederlandse Gasunie, het segment Gasunie Transport Nederland, het segment Gasunie Deutschland en EnergyStock B.V. Bij deze vier groepsonderdelen zijn controles van de volledige financiële informatie uitgevoerd omdat deze groepsonderdelen individueel een significante financiële omvang hebben.

Daarnaast zijn voor een additioneel groepsonderdeel specifieke controlewerkzaamheden verricht op individuele posten om voldoende dekking te verkrijgen voor de controle van individuele posten van de geconsolideerde jaarrekening

In totaal hebben wij met het uitvoeren van deze werkzaamheden de volgende dekking over onderstaande jaarrekeningposten verkregen:

Omzet 97%
Balanstotaal 96%
Genormaliseerd resultaat voor belasting 92%

 

De groepsonderdelen die niet onder de reikwijdte van de controle vallen vertegenwoordigen geen van allen meer dan 3% van de geconsolideerde omzet of het geconsolideerde balanstotaal. Op de financiële informatie van deze resterende groepsonderdelen hebben we op groepsniveau, onder meer, cijferanalyses uitgevoerd om onze inschatting, dat deze onderdelen geen significante risico’s op materiële fouten bevatten, te bevestigen.

Bij de groepsonderdelen N.V. Nederlandse Gasunie, het segment Gasunie Transport Nederland en EnergyStock B.V. hebben wij zelf controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij hebben gebruik gemaakt van andere accountants bij de controle van het onderdeel segment Gasunie Deutschland.

Waar controlewerkzaamheden zijn uitgevoerd door accountants van groepsonderdelen, hebben wij de mate waarin onze betrokkenheid noodzakelijk was bepaald om in staat te zijn een conclusie te trekken of voldoende en geschikte controle-informatie betreffende deze onderdelen is verkregen als basis voor ons oordeel bij de geconsolideerde jaarrekening als geheel.

Wij hebben meerdere gesprekken gevoerd met het management en de accountant van het segment Gasunie Deutschland en de werkzaamheden van de accountant van dit groepsonderdeel beoordeeld.

De consolidatie van de groep, de toelichtingen in de jaarrekening en een aantal complexe aspecten waaronder de bijzondere waardevermindering op het gereguleerde gastransportnetwerk in Duitsland zijn door het groepsteam gecontroleerd.

Door bovengenoemde werkzaamheden bij (groeps)onderdelen, gecombineerd met aanvullende werkzaamheden op groepsniveau, zijn wij in staat geweest om voldoende en geschikte controle- informatie met betrekking tot de financiële informatie van de groep te verkrijgen als basis voor ons oordeel over de jaarrekening.

De kernpunten van onze controle
In de kernpunten van onze controle beschrijven wij zaken die naar ons professionele oordeel het meest belangrijk waren tijdens de controle van de jaarrekening. De kernpunten hebben wij met de raad van commissarissen gecommuniceerd. De kernpunten vormen geen volledige weergave van alle risico’s en punten die wij tijdens onze controle hebben geïdentificeerd en hebben besproken. Wij hebben in deze paragraaf de kernpunten beschreven met daarbij een samenvatting van de op deze punten door ons uit0gevoerde werkzaamheden.

Wij hebben onze controlewerkzaamheden met betrekking tot deze kernpunten bepaald in het kader van de jaarrekeningcontrole als geheel. Onze bevindingen en observaties ten aanzien van individuele kernpunten moeten in dat kader worden bezien en niet als afzonderlijke oordelen over deze kernpunten of over specifieke elementen van de jaarrekening.

Ten opzichte van voorgaand jaar hebben wij de waardering van het gereguleerde gastransportnetwerk in Nederland niet aangemerkt als kernpunt in onze controle daar er geen sprake is van aanwijzingen voor bijzondere waardeverminderingen in 2017. De waardering van het gereguleerde gastransportnetwerk in Duitsland is dit jaar aangemerkt als nieuw kernpunt in onze controle gegeven de wijzigingen in het Duitse regulatorische kader.

Kernpunten

Onze controlewerkzaamheden op de kernpunten

Waardering van het gereguleerde gastransportnetwerk in Duitsland
[punt 1 van de nadere toelichting op de geconsolideerde balans]

Gasunie heeft een gereguleerd gastransportnetwerk in Duitsland met een waarde van € 1.188 miljoen verantwoord onder de materiële vaste activa en een investering in een joint venture met gereguleerde activiteiten van € 51 miljoen.

In 2017 heeft de BundesNetzAgentur (hierna BNetzA) een nieuw ‘inkomstenbesluit’ voor de reguleringsperiode 2018 – 2022 gepubliceerd. In dit inkomstenbesluit zijn een aantal aspecten opgenomen die gevolgen hebben voor de toekomstige opbrengsten uit de gastransportdiensten in Duitsland. Gasunie heeft vervolgens een onderzoek naar een bijzondere waardevermindering uitgevoerd.

De raad van bestuur heeft een waardevermindering- berekening opgesteld op basis van een ‘value-in-use’ waarderingsmodel waarbij de realiseerbare waarde van het gereguleerde gastransportnetwerk wordt bepaald op basis van de geschatte toekomstige kasstromen voor twee reguleringsperioden waarna voor de restperiode wordt verondersteld dat de dan aanwezige regulatorische activa waarde kan worden  terugverdiend. De belangrijkste veronderstellingen bij deze schatting zijn:

  • de rendementsvergoeding op het eigen vermogen in de bepaling van de toegestane omzet in de reguleringsperiode 2018 – 2022 (zgn. toegestaan rendement op het eigen vermogen);
  • de disconteringsvoet nominaal na belastingen in de reguleringsperiode 2018-2022;
  • de kostenbasis en individuele efficiëntieparameter (zgn. X-ind.) alsmede de algemene efficiëntieparameter (zgn. X-gen) in de reguleringsperiode 2023-2027 en de periode na 2027;
  • overige kasstromen gedurende de reguleringsperioden 2018-2022 en 2023-2027.
  • restwaarde van de activa is gelijk aan de regulatorische activa waarde op dat moment

Gegeven het materiële belang van het gereguleerde gastransportwerk in Duitsland en de significante schattingen van management in de berekening van de bijzondere waardevermindering van €150 miljoen, hebben wij dit onderwerp als kernpunt in de controle aangemerkt.

Onze controlewerkzaamheden bestonden uit het toetsen van de toegepaste waarderingsmethode, de veronderstellingen gehanteerd in het waarderingsmodel en het toetsen van de onderliggende berekeningen. Met behulp van experts op het gebied van waarderingen hebben wij de belangrijkste veronderstellingen getoetst.

Wij hebben kennisgenomen van het nieuwe inkomstenbesluit 2018-2022 en de aanwezige correspondentie met de BNetzA.

De aannames van de raad van bestuur ten aanzien van de rendementsvergoeding op het eigen vermogen in de bepaling van de toegestane omzet hebben wij getoetst aan de door de BNetzA bepaalde vergoeding voor de reguleringsperiode 2018-2022 en de geschatte vergoeding voor de periode 2023-2027 beoordeeld op plausibiliteit (welke relevant is voor de overige kasstromen 2023 – 2027).

De aannames ten aanzien van de disconteringsvoet nominaal na belastingen hebben wij getoetst met behulp van onder andere externe marktdata. Tevens hebben wij de gehanteerde disconteringsvoet getoetst aan de door de BNetzA bepaalde vergoeding voor de reguleringsperiode 2018-2022, gezien deze redelijkerwijs tot elkaar in relatie behoren te staan.

De kostenbasis, individuele en algemene efficiëntieparameter voor de reguleringsperiode 2018- 2022 hebben wij aangesloten op het besluit zoals gepubliceerd door de BNetzA. Voor de aanname voor de reguleringsperiode 2023-2027 en de periode na 2027 hebben wij het management bevraagd op de rationale achter gedane aannames en deze getoetst aan de gevoeligheid van een wijziging in deze aannames. De belangrijkste gevoeligheden zijn ook opgenomen in de sensitiviteitsanalyse ten aanzien van de bijzondere waardeverminderingstoets voor het gereguleerde gastransportnetwerk in Duitsland.

De overige kasstromen gedurende de reguleringsperioden 2018-2022 en 2023-2027 hebben wij aangesloten op onderliggende begrotingen, (investerings)plannen en rapportages van de raad van bestuur en wij hebben de raad van bestuur bevraagd op de aannames in deze geschatte kasstromen.

Wij hebben de berekening en aannames van de regulatorische activa waarde beoordeeld en geconcludeerd dat deze op juiste wijze zijn berekend en onderbouwd op basis van de regulering.

Wij achten de significante aannames van de raad van bestuur in de bijzondere waardeverminderingstoets van het gastransportnetwerk in Duitsland en de daaruit resulterende bijzondere waardevermindering van € 150 miljoen redelijk en aanvaardbaar. Op basis van de door ons uitgevoerde werkzaamheden en verkregen controle informatie hebben wij geen materiële verschillen geconstateerd.

Wij hebben tevens de toereikendheid onderzocht van de toelichting in de jaarrekening met betrekking tot de (impact van gevoeligheid op de waardering van de) veronderstellingen, gelet op het belang van deze informatie voor gebruikers van de jaarrekening, gezien de schattingsonzekerheid besloten in de waardering van gereguleerde activa. Hierbij hebben wij geen materiële verschillen geconstateerd.

Verklaring over de in het jaarverslag opgenomen andere informatie

Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvat het jaarverslag andere informatie, die bestaat uit:

  • de kernresultaten;
  • het bericht van de raad van bestuur;
  • de hoofdstukken ‘Over ons’, ‘Onze rol in de markt, ‘Ons risicoprofiel’, ‘Onze resultaten’, ‘Governance’, ‘Onze omgeving’, ‘Bestuursverklaring’ en de ‘Bijlagen’
  • de overige gegevens.

Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informatie:

  • met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat;
  • alle informatie bevat die op grond van Titel 9 Boek 2 BW is vereist.

Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat.

Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in Titel 9 Boek 2 BW en de Nederlandse Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.

De raad van bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere informatie, waaronder het bestuursverslag en de overige gegevens in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 BW.

Verklaring betreffende overige door wet- en regelgeving gestelde vereisten

Onze benoeming
Wij zijn, op basis van voordracht door de raad van commissarissen, in 2014 door de algemene vergadering benoemd als externe accountant van N.V. Nederlandse Gasunie met ingang van het boekjaar 2015. Wij zijn nu drie jaar accountant van de vennootschap.

Geen verboden diensten
Wij hebben, naar ons beste weten en overtuiging, geen verboden diensten, als bedoeld in artikel 5, lid 1 van de Europese verordening betreffende specifieke eisen voor de wettelijke controles van financiële overzichten van organisaties van openbaar belang, geleverd.

Geleverde diensten
De diensten die wij, in aanvulling tot de controle van de jaarrekening, hebben geleverd aan de vennootschap en haar dochtermaatschappijen, in de periode waarop onze wettelijke controle betrekking heeft, zijn toegelicht in punt 34 van de toelichting van de jaarrekening.

Verantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening en de accountantscontrole

Verantwoordelijkheden van de raad van bestuur en de raad van commissarissen voor de jaarrekening
De raad van bestuur is verantwoordelijk voor:

  • het opmaken en het getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met EU-IFRS en met Titel 9 Boek 2 BW; en voor
  • een zodanige interne beheersing die de raad van bestuur noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude.

Bij het opmaken van de jaarrekening moet de raad van bestuur afwegen of de vennootschap in staat is om haar werkzaamheden in continuïteit voort te zetten. Op grond van genoemde verslaggevingsstelsels moet de raad van bestuur de jaarrekening opmaken op basis van de continuïteitsveronderstelling, tenzij de raad van bestuur het voornemen heeft om de vennootschap te liquideren of de bedrijfsactiviteiten te beëindigen of als beëindiging het enige realistische alternatief is. De raad van bestuur moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de vennootschap haar bedrijfsactiviteiten kan voortzetten, toelichten in de jaarrekening.

De raad van commissarissen is verantwoordelijk voor het uitoefenen van toezicht op het proces van financiële verslaggeving van de vennootschap.

Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening
Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel.

Ons controleoordeel beoogt een redelijke mate van zekerheid te geven dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat. Een redelijke mate van zekerheid is een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle afwijkingen ontdekken.

Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel.

Een meer gedetailleerde beschrijving van onze verantwoordelijkheden is opgenomen in de bijlage bij onze controleverklaring.

Groningen, 28 maart 2018
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.

 

Orgineel getekend door drs. W.A. Schouten RA

Bijlage bij onze controleverklaring over de jaarrekening 2017 van N.V. Nederlandse Gasunie

In aanvulling op wat is vermeld in onze controleverklaring hebben wij in deze bijlage onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening nader uiteengezet en toegelicht wat een controle inhoudt.

De verantwoordelijkheden van de accountant voor de controle van de jaarrekening
Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Onze doelstelling is om een redelijke mate van zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening vrij van materiële afwijkingen als gevolg van fouten of fraude is. Onze controle bestond onder andere uit:

  • Het identificeren en inschatten van de risico’s dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fouten of fraude, het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controle-informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing.
  • Het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden. Deze werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van de vennootschap.
  • Het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door de raad van bestuur en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan.
  • Het vaststellen dat de door de raad van bestuur gehanteerde continuïteitsveronderstelling aanvaardbaar is. Tevens op basis van de verkregen controle-informatie vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de vennootschap haar bedrijfsactiviteiten in continuïteit kan voortzetten. Als wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze controleverklaring te vestigen op de relevante gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring. Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat een onderneming haar continuïteit niet langer kan handhaven.
  • Het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin opgenomen toelichtingen en het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en gebeurtenissen

Gegeven onze eindverantwoordelijkheid voor het oordeel zijn wij verantwoordelijk voor de aansturing van, het toezicht op en de uitvoering van de groepscontrole. In dit kader hebben wij de aard en omvang van de uit te voeren werkzaamheden voor de groepsonderdelen bepaald om te waarborgen dat we voldoende controlewerkzaamheden verrichten om in staat te zijn een oordeel te geven over de jaarrekening als geheel. Bepalend hierbij zijn de geografische structuur van de groep, de omvang en/of het risicoprofiel van de groepsonderdelen of de activiteiten, de bedrijfsprocessen en interne beheersingsmaatregelen en de bedrijfstak waarin de vennootschap opereert. Op grond hiervan hebben wij de groepsonderdelen geselecteerd waarbij een controle of beoordeling van de financiële informatie of specifieke posten noodzakelijk was.

Wij communiceren met de raad van commissarissen onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de controle en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing. In dit kader geven wij ook een verklaring aan de auditcommissie op grond van artikel 11 van de Europese verordening betreffende specifieke eisen voor de wettelijke controles van financiële overzichten van organisaties van openbaar belang. De in die aanvullende verklaring verstrekte informatie is consistent met ons oordeel in deze controleverklaring.

Wij bevestigen aan de raad van commissarissen dat wij de relevante ethische voorschriften over onafhankelijkheid hebben nageleefd. Wij communiceren ook met hen over alle relaties en andere zaken die redelijkerwijs onze onafhankelijkheid kunnen beïnvloeden en over de daarmee verband houdende maatregelen om onze onafhankelijkheid te waarborgen.

Wij bepalen de kernpunten van onze controle van de jaarrekening vanuit alle zaken die wij met de raad van commissarissen hebben besproken. Wij beschrijven deze zaken in onze controleverklaring, tenzij dit is verboden door wet- of regelgeving of in buitengewoon zeldzame omstandigheden wanneer het niet vermelden in het belang is van het maatschappelijk verkeer.