Toelichting op de geconsolideerde financiële overzichten

Opmaken en vaststellen van de jaarrekening

De jaarrekening 2017 is opgemaakt door de Raad van Bestuur op 28 maart 2018. De opgemaakte jaarrekening wordt ter vaststelling voorgelegd aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van 24 april 2018.

Aard der bedrijfsactiviteiten

De N.V. Nederlandse Gasunie (Gasunie) is een Europees gasinfrastructuurbedrijf. Het netwerk van Gasunie is één van de grootste gastransport-hogedruknetten in Europa en bestaat uit ongeveer 15.500 kilometer pijpleiding in Nederland en Noord-Duitsland, tientallen installaties en ongeveer 1.300 gasontvangstations. De jaarlijkse doorzet van gas bedraagt circa 1.250 TWh (125 miljard m3). Gasunie dient het algemeen belang in de markten waarin ze actief is en streeft ernaar een optimale waarde te creëren voor haar stakeholders. Gasunie biedt transportdiensten aan via haar dochterondernemingen Gasunie Transport Services B.V. in Nederland en Gasunie Deutschland Transport Services GmbH in Duitsland. Daarnaast biedt ze ook andere diensten aan op het gebied van gasinfrastructuur, waaronder gasopslag, LNG-opslag en het certificeren van groen gas via haar dochterbedrijf, Vertogas. Gasunie wil haar infrastructuur en kennis inzetten voor verdere ontwikkeling en integratie van hernieuwbare energiebronnen, en van groen gas in het bijzonder.

De vennootschap is statutair en feitelijk gevestigd te Groningen op Concourslaan 17, ingeschreven onder KvK-nummer 02029700.

Alle op balansdatum uitstaande aandelen worden gehouden door de Staat der Nederlanden.

Uitgangspunten voor de grondslagen

Op grond van de Verordening (EG) nr. 1606/2002 van het Europees Parlement dient de vennootschap haar geconsolideerde financiële overzichten op te stellen in overeenstemming met de bepalingen van de International Financial Reporting Standards (IFRS), zoals bekrachtigd door de Europese Unie.

De grondslagen van waardering en resultaatbepaling toegepast bij het opstellen van de geconsolideerde jaarrekening 2017 zijn consistent met de toegepaste grondslagen bij het opstellen van de geconsolideerde jaarrekening 2016. Vanaf boekjaar 2017 zijn binnen de Europese Unie geen standaarden en interpretaties effectief geworden.  

Vanaf boekjaar 2017 worden de volgende nieuwe standaarden en interpretaties effectief maar zijn nog niet bekrachtigd binnen de Europese Unie:

  • IAS 12: Recognition of Deferred Tax Assets for Unrealized losses (Amendments)
  • IAS 7: Statement of Cash Flows. Disclosure initiative: Amendments to IAS 7

De vennootschap verwacht dat de toepassing van de hierboven opgenomen onderwerpen geen materiële invloed heeft op het eigen vermogen en resultaat van de vennootschap. De vereiste toelichtingen  op grond van de amendments op IAS 7 zijn in deze jaarrekening opgenomen onder nummers 14, 18, en 20.

Vanaf boekjaar 2018 worden de volgende standaarden effectief die zijn bekrachtigd binnen de Europese Unie:

  • IFRS 9 Financial Instruments
  • IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers

De vennootschap heeft onderzocht in hoeverre IFRS 9 materiële invloed zal hebben op het eigen vermogen en resultaat van de vennootschap in de periode van eerste toepassing en in hoeverre dit zal leiden tot additionele toelichtingen. Er is geen materiële invloed op het eigen vermogen en het resultaat van de vennootschap. Toepassing van de standaard leidt tot aanvullende toelichtingen ten aanzien van cashflow hedge accounting en het kredietbeleid en -risico.

De vennootschap heeft onderzocht in hoeverre IFRS 15 materiële invloed zal hebben op het eigen vermogen en resultaat van de vennootschap in de periode van eerste toepassing en in hoeverre dit zal leiden tot additionele toelichtingen. Er is geen materiële invloed op het eigen vermogen en resultaat van de vennootschap. Wel brengt toepassing van IFRS 15 naar verwachting additionele toelichtingen met zich mee, met name ten aanzien van contracten en afzonderlijke leveringsverplichtingen en de inschattingen van het management bij het toepassen van deze standaard.

Vanaf boekjaar 2018 worden de volgende nieuwe standaarden effectief die nog niet zijn bekrachtigd binnen de Europese Unie:

  • Clarifications to IFRS 15 revenue from contracts with customers
  • Amendments to IFRS 2: Classification and Measurement of Share-based Payment Transactions (issued on 20 June 2016)
  • Amendments to IFRS 4: Applying IFRS 9 Financial Instruments with IFRS 4 Insurance Contracts (issued on 12 September 2016)
  • Annual Improvements to IFRS Standards 2014-2016 Cycle
  • IFRIC Interpretation 22 Foreign Currency Transactions and Advance Consideration (issued on 8 December 2016)
  • Amendments to IAS 40: Transfers of Investment Property (issued on 8 December 2016)

De overige standaarden die vanaf 2018 effectief worden maar nog niet zijn bekrachtigd door de Europese Unie hebben geen materiele invloed op het eigen vermogen en het resultaat van de vennootschap en brengen geen additionele toelichtingen met zich mee.

Vanaf het boekjaar 2019 wordt IFRS 16 Leases effectief. Deze standaard is bekrachtigd door de Europese Unie. De vennootschap heeft onderzocht in hoeverre dit materiële invloed zal hebben op het eigen vermogen en resultaat van de vennootschap in de periode van eerste toepassing en in hoeverre dit zal leiden tot additionele toelichtingen. Naar verwachting is er geen materiele invloed op het eigen vermogen en resultaat van de vennootschap. Wel zal er een niet-materiele verschuiving van bedrijfslasten naar rente- en afschrijvingslasten plaatsvinden. Daarnaast zullen zowel de materiele vaste activa als de kort- en langlopende verplichtingen toenemen. De vennootschap verwacht dat deze balansverlenging tussen de 50 en 100 miljoen euro zal bedragen. Voorts zal er in het kasstroom overzicht een verschuiving plaatsvinden van operationele kasstromen naar financieringskasstromen. Tot slot verwacht de vennootschap aanvullende toelichtingen op te stellen inzake de leaseverplichtingen bij de afschrijvingslasten en de financieringslasten.

Vanaf boekjaar 2019 worden de volgende nieuwe standaarden effectief die nog niet zijn bekrachtigd binnen de Europese Unie:

  • IFRIC 23 Uncertainty over Income Tax Treatments (issued on 7 June 2017)
  • Amendments to IFRS 9: Prepayment features with negative Compensation (issued on 12 October 2017)
  • Amendments to IAS 28: Long term interests in Associates and Joint Ventures (issued on 12 October 2017)

Deze standaarden hebben naar verwachting geen materiele invloed op het eigen vermogen en het resultaat van de vennootschap en brengen geen additionele toelichtingen met zich mee.

Oordelen en schattingen door het management
Het management maakt bij het opstellen van de jaarrekening schattingen en beoordelingen, die de gerapporteerde bedragen voor activa en passiva op balansdatum en het resultaat over het boekjaar beïnvloeden.

Oordelen en schattingen zijn met name van belang bij de waardering van vaste activa, voorziening voor opruimingskosten en saneringen, uitgestelde belastingen, pensioenen en overige kapitaalbelangen, met name het 9% belang van de Vennootschap in  Nordstream A.G.  Ook spelen oordelen een belangrijke rol bij de classificatie van kapitaalsbelangen in het kader van IFRS 10 Consolidated Financial Statements en IFRS 11 Joint Arrangements zoals nader toegelicht onder noten 4, 5 en 6 van de geconsolideerde jaarrekening.

Vaste activa
Vaste activa betreffen onder andere het gastransportnetwerk.

Materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen kostprijs verminderd met lineaire afschrijvingen, gebaseerd op de verwachte economische levensduur rekening houdend met de restwaarde, en bijzondere waardeverminderingen. Hiertoe zijn aannames gedaan over de levensduur, rest­waarde en toekomstige kasstromen van voornamelijk de transportleidingen.

Een belangrijk deel van de bedrijfsactiviteiten valt onder reguleringsregimes. De toekomstige kasstromen en de daarmee samenhangende realiseerbare waarde van de gereguleerde activa worden mede bepaald door oordelen en schattingen ten aanzien van de kasstromen die binnen het relevante reguleringskader kunnen worden verdiend. Voor aanvullende informatie verwijzen wij naar punt 1 van de nadere toelichting op de geconsolideerde balans.

Voorziening voor opruimingskosten en saneringen
Een voorziening voor opruimingskosten en saneringen is gevormd naar aanleiding van besluiten van het management om binnen afzienbare tijd specifieke activa buitengebruik te stellen, te verwijderen of te saneren, bijvoorbeeld naar aanleiding van nieuwe wetgeving. De omvang van de voorziening wordt bepaald aan de hand van ervaringscijfers van gereed gekomen projecten. Voor aanvullende informatie verwijzen wij naar punt 17 van de nadere toelichting op de geconsolideerde balans.

Een voorziening voor algemene opruimingskosten op langere termijn wordt niet opgenomen omdat het thans niet aannemelijk wordt geacht dat het opruimen van transportleidingen en toebehoren aan de orde zal komen. Verwacht wordt dat de opbrengsten van een alternatieve aanwending (op termijn) verminderd met de kosten van conservering zullen opwegen tegen de (maatschappelijke) kosten van het opruimen.

Uitgestelde belastingvorderingen
Voor alle verrekenbare tijdelijke verschillen en voor beschikbare voorwaartse verliescompensatie wordt een uitgestelde belastingvordering opgenomen voor zover het waarschijnlijk is dat er fiscale winst beschikbaar zal zijn voor verrekening. Hiertoe zijn aannames gedaan over de toekomstige fiscale winsten.

Pensioenen
De kosten van de toegezegd-pensioenregelingen en de waardering van de toegezegd-pensioenverplichtingen worden bepaald met behulp van actuariële berekeningen. Hiertoe zijn belangrijke aannames gedaan over de marktrente op bedrijfsobligaties van hoge kwaliteit ter bepaling van de disconteringsvoet, de verwachte toekomstige salarisverhogingen, de verwachte toekomstige pensioenverhogingen en de gemiddelde levensverwachting. Voor aanvullende informatie verwijzen wij naar punt 17 van de nadere toelichting op de geconsolideerde balans.

Overige kapitaalbelangen
Het belang in Nord Stream AG wordt gewaardeerd tegen reële waarde rekening houdend met een disconteringsvoet na belastingen op de verwachte kasstromen. De verwachte kasstromen zijn gebaseerd op contractueel gemaakte afspraken. Bij het bepalen van de disconteringsvoet na belastingen zijn de aannames door het management belangrijk. Voor aanvullende informatie verwijzen wij naar punt 6 van de nadere toelichting op de geconsolideerde balans.

Grondslagen voor consolidatie

In de geconsolideerde jaarrekening zijn de financiële gegevens van de N.V. Nederlandse Gasunie en haar groepsmaatschappijen opgenomen. Groepsmaatschappijen zijn rechtspersonen en vennootschappen waarin beslissende zeggenschap (‘control’) wordt uitgeoefend.

Van ‘control’ is sprake indien de Groep:

  • macht (‘power’) heeft over de relevante activiteiten van de betreffende rechtspersoon/vennootschap; en
  • is blootgesteld aan of gerechtigd is tot variabele opbrengsten uit hoofde van de betrokkenheid bij de rechtspersoon/vennootschap; en
  • over de mogelijkheid beschikt zijn macht over de rechtspersoon /vennootschap te gebruiken om de omvang van de opbrengsten van de investeerder te beïnvloeden.

In het algemeen wordt control verondersteld indien de Groep meer dan 50% van de stemgerechtigde aandelen bezit, maar dit wordt naar de feitelijke omstandigheden per individueel kapitaalbelang beoordeeld.

Bij gewijzigde omstandigheden beoordeelt de Groep opnieuw of wel of geen sprake is van control.

De groepsmaatschappijen worden integraal geconsolideerd vanaf de datum waarop beslissende zeggenschap op de groepsmaatschappij is verkregen. De groepsmaatschappijen worden niet meer in de consolidatie opgenomen vanaf de datum waarop geen sprake meer is van beslissende zeggenschap. De posten in de geconsolideerde jaarrekening worden volgens uniforme grondslagen van waardering en resultaatbepaling vastgesteld.

Financiële relaties en niet-gerealiseerde resultaten tussen groepsmaatschappijen worden geëlimineerd.

De in de consolidatie begrepen groepsmaatschappijen zijn:

Naam van de vennootschap Zetel Aandeel in kapitaal op 31 december  
    2017 2016
EnergyStock B.V. Groningen 100% 100%
Gastransport Noord-West Europa B.V. Groningen 100% 100%
Gastransport Noord-West Europa Holding B.V. Groningen 100% 100%
Gastransport Noord-West Europa Services 1 B.V. Groningen 100% 100%
Gastransport Noord-West Europa Services 2 B.V. Groningen 100% 100%
Gastransport Noord-West Europa Services 3 B.V. Groningen 100% 100%
Gastransport Noord-West Europa Services 4 B.V. Groningen 100% 100%
Gasunie BBL B.V. Groningen 100% 100%
Gasunie Engineering B.V. Groningen 100% 100%
Gasunie New Energy B.V. Groningen 100% 100%
Gasunie LNG Holding B.V. Groningen 100% 100%
Gasunie Peakshaver B.V. Groningen - 100%
Gasunie Transport Services B.V. Groningen 100% 100%
Gasunie Grid Services B.V. Groningen 100% 100%
Gasunie Underground Storage (GUUS) B.V. Groningen - 100%
Vertogas B.V. Groningen 100% 100%
Gasunie Waterstof Services B.V. Groningen 100% 100%
Gasunie Deutschland GmbH & Co. KG Hannover, Duitsland 100% 100%
Gasunie Deutschland Services GmbH Hannover, Duitsland 100% 100%
Gasunie Deutschland Technical Services GmbH Hannover, Duitsland 100% 100%
Gasunie Deutschland Transport Services GmbH Hannover, Duitsland 100% 100%
Gasunie Deutschland Transport Services Holding GmbH Hannover, Duitsland 100% 100%
Gasunie Deutschland Verwaltungs GmbH Hannover, Duitsland 100% 100%
Gasunie Infrastruktur AG Zug, Zwitserland 100% 100%

Gasunie Peakshaver B.V. is opgericht in 2014. Per 1 januari 2017 is deze vennootschap gefuseerd met Gasunie Transport Services B.V.

Gasunie Underground Storage (GUUS) B.V. is in 2017 geliquideerd. De liquidatie is financieel neutraal verlopen.

Gasunie Transport Services B.V. is de netbeheerder van het landelijk gastransportnet in de zin van de Gaswet. De minister heeft regels gesteld ten aanzien van goed financieel beheer door een netbeheerder in het ‘Besluit Financieel Beheer Netbeheerder’. Deze regels bestaan uit een aantal financiële ratio’s waaronder een eigenvermogensminimum. Dit kan leiden tot restricties ten aanzien van de uitkeerbaarheid van onder andere dividend.

Per 2 januari 2018 is Gasunie Grid Services B.V. gefuseerd met Gasunie Transport Services B.V.

Gasunie Waterstof Services B.V. is in augustus 2017 opgericht en heeft als doel het ontwikkelen en exploiteren van activiteiten op het gebied van waterstof als energiedrager.