Toenemende energie-efficiency en de transitie naar een duurzame energievoorziening in Nederland leidt tot een in de tijd afnemend aandeel van aardgas in de energiemix. Daarnaast is er onzekerheid over de snelheid waarmee de Groningen aardgasproductie zal afnemen. In welke mate wij daadwerkelijk kunnen inspelen op kansen in het buitenland, bijvoorbeeld om de transportzekerheid te versterken, is afhankelijk van de Nederlandse politiek en geopolitieke ontwikkelingen. In hoeverre wij erin zullen slagen om onze geambieerde positie in een duurzame energievoorziening waar te maken hangt onder meer af van de wettelijke speelruimte. Daarbij is de levensvatbaarheid van individuele projecten nu veelal afhankelijk van subsidie. Voor alle activiteiten geldt dat veilig en betrouwbaar opereren een randvoorwaarde is.

Overzicht van belangrijkste risico’s

In de onderstaande heatmap hebben we van de belangrijkste restrisico’s de ingeschatte kans en impact afgezet tegen onze risicobereidheid. Risico’s in de oranje en rode band overschrijden onze risicobereidheid, risico’s in de groene en gele band vallen erbinnen. We hebben de risico’s gekoppeld aan onze strategische pijlers. De beschouwde tijdshorizon is ongeveer 5 tot 10 jaar voor strategische en externe risico’s, en tot 5 jaar voor risico’s van meer operationele aard.

Ons uitgangspunt is dat de risico’s door middel van beheersmaatregelen worden teruggebracht, voor zover redelijkerwijs mogelijk en voor zover kostenefficiënt. Bij besluiten met strategische risico’s wordt de afweging gemaakt tussen risico en verwachte beloning. In de heatmap wordt het restrisico aangegeven, dus met inachtneming van de al genomen beheersmaatregelen.

In onderstaande tabel lichten we de risico’s en de belangrijkste beheersmaatregelen toe waarbij ook de relatie met onze risicobereidheid is aangegeven. Voor uitleg over onze systematiek verwijzen wij naar de paragraaf Risicomanagement.

 

Risico’s in strategische pijler I

Belangrijke beheersmaatregelen

A

Gereguleerde inkomsten in Nederland en Duitsland zijn gegarandeerd maar nemen af en blijven onder druk.

  • Een geleidelijke afname onder het huidige reguleringsregime, de benchmarkmethodiek geeft extra onzekerheid;
  • De huidige omzet regulering kan worden vervangen door een andere methode.

Extern risico, lage risicobereidheid

Blijven benadrukken van het GTS en GUD perspectief bij overleg met overheden en toezichthouder, focus op kosten in onze bedrijfsvoering.

 

B

Veranderende marktomstandigheden en daaraan gerelateerd business model leiden ertoe dat tarieven minder competitief worden en dat delen van onze assets niet langer nodig zijn.

  • Blijvende druk op langetermijncontracten;
  • Grote onvoorspelbaarheid in marktontwikkelingen;
  • Afname in de vraag naar gastransport, op lange termijn mogelijk slechts een marginale rol voor duurzame gassen in de energiemix.

Strategisch risico, zeer lage risico bereidheid

Marktconsultatie verhoogt lange termijn inzichten, waar mogelijk ondersteunen van de positie van gas, rol van Gasunie benadrukken in energiedebat, verhogen van efficiëntie, aandacht voor afschrijvingstermijnen, studie naar gebruik van netwerk voor waterstof.

C

Beschikbaarheid internationale gasstromen.

  • Stagnerende internationale gasstromen of hoge prijsniveaus hebben invloed op voorzieningszekerheid en de positie van gas.

Extern risico, lage risicobereidheid

Relatiemanagement met stakeholders.

D

Versnelde uitfasering Groningenveld.

  • Dit stelt hogere betrouwbaarheidseisen aan kwaliteitsconversie; potentiële reputatieschade in geval van onvoldoende conversiecapaciteit.

Extern risico, zeer lage risicobereidheid

Waar mogelijk optimaliseren van de bestaande systemen, verbeteren van planning modellen, overleg met stakeholders over additionele maatregelen (bijvoorbeeld over de ombouw naar hoogcalorisch gas, de inzet van kwaliteitsconversie en de overstap naar hernieuwbare bronnen).

E

Weerbaarheid tegen buiten Gasunie ontstane catastrofes in de keten.

  • Grote partijen in de keten kunnen failliet gaan waardoor ernstige leveringsproblemen ontstaan binnen Nederland of Duitsland: juridische consequenties indien GTS of GUD gedwongen is om zonder mandaat keuzes te maken wie wel en wie niet wordt beleverd.
  • Een “black start” situatie kan optreden, waarbij zowel gas als elektriciteit op grote schaal zijn uitgevallen.

Extern risico, lage risicobereidheid

Business continuity planning, streven naar helderheid van de TSO verantwoordelijkheid bij faillissement van ketenpartners.

 

F

Kans op catastrofaal falen van Gasunie assets.

  • Calamiteit met significante impact op veiligheid (fouten in ontwerp, onderhoud, bediening; externe invloeden zoals graafschade, aardbeving overstroming).
  • Cyberaanval op vitale ICT systemen.
  • Terroristische dreiging op het voor Nederland of Duitsland vitale netwerk.

Vermijdbaar risico, zeer lage tot nul risicobereidheid

Dit is ook voor pijlers II en III een risico.

Risicogebaseerd asset management, continu bewaken van systemen en opvolgen van incidenten, continue aandacht voor cyberdreiging, nauw overleg met overheid over mogelijke terroristische dreiging.

 

Risico’s in strategische pijler II

Belangrijke beheersmaatregelen

A

Het uitrollen van onze strategie gaat te langzaam of stagneert.

  • Door gebrek aan steun uit de politiek of van onze stakeholders wordt onze strategie beperkt tot de netbeheerderrol en -voorwaarden.
  • Hoge snelheid van ontwikkelingen in Europa, bijvoorbeeld op energiemarkt, regulering, financiële markten, etc.
  • Snelle formele marktintegratie gedreven vanuit grote EU-lidstaten; het ontstaan van enkele zeer grote TSO’s.

Strategisch risico, lage risicobereidheid

Overleg met onze aandeelhouder (ministerie van Financiën) en met onze stakeholders (o.a. politiek: ministerie van Economische Zaken en Klimaat, ministerie van Buitenlandse Zaken) om een gezamenlijk beeld te houden van onze strategie, sterke focus op zich voordoende kansen, goede relatie onderhouden met relevante financiële partijen, sterke interne beheersing voor internationale activiteiten.

B

Geopolitieke risico’s

  • Sterke afhankelijkheid van aan Rusland gerelateerde gasstromen.
  • Dreiging van US sanctions

Extern risico, lage risicobereidheid.

Dit risico heeft uitstraling naar pijler I.

Relatiemanagement met stakeholders, samenwerken met partners in consortia, portfoliomanagement.

 

Risico’s in strategische pijler III

Belangrijke beheersmaatregelen

A

Het uitrollen van onze strategie gaat te langzaam of stagneert.

  • Business cases in het duurzame domein zijn (nog) niet economisch haalbaar.
  • De reputatie van Gasunie blijft te zeer verbonden met fossiele brandstof, ondanks initiatieven in het duurzame domein.
  • Maatschappelijke zorg over ondergrondse activiteiten.
  • Terughoudendheid bij het betreden van een werkveld met onduidelijke of ontbrekende wetgeving.

Strategisch risico, zeer lage risicobereidheid

Actieve rol en leidende positie zoeken in veelbelovende technieken en ontwikkelingen, heldere communicatie over de rol van Gasunie in de energietransitie, niet-financiële opbrengsten meewegen in business case, waar mogelijk gebruik maken van subsidies en financieringsmogelijkheden.

B

Wijzigingen in wetgeving met betrekking tot energietransitie beperkt voor Gasunie de mogelijkheden voor groei in duurzame energie.

  • Het is TSO’s niet toegestaan betrokken te zijn bij productie of handel van (groen) gas.
  • Nieuwe wetgeving kan uitwerken in het voordeel van andere energievormen.
  • Onvoldoende invloed op de totstandkoming van Europese wetgeving, EU-codes beperken de slagkracht van Gasunie in Nederland en Duitsland.

Extern risico, neutrale risicobereidheid

Positieve rol van Gasunie blijven benadrukken bij debat rondom nieuwe wetgeving.

 

Risico’s met betrekking tot onze organisatie

Belangrijke beheersmaatregelen

A

De noodzakelijke organisatorische condities voor het waarmaken van onze strategie komen niet tot stand.

  • Langzame of stagnerende ontwikkeling van de gewenste cultuur, vaardigheden en kennis;
  • Onvoldoende geschikte mensen en middelen voor nieuwe activiteiten.

Strategisch risico, zeer lage risicobereidheid

Wij betrekken onze medewerkers en management in het ontwikkelen van beleid en activiteiten, strategische personeelsplanning, leiderschapsontwikkeling.

B

Complexiteit van ICT.

  • Hoge afhankelijkheid van interne en externe ICT systemen;
  • Hoge snelheid van veranderingen met grote impact (blockchain, internet of things) geeft naast kansen ook onzekerheid.

Operationeel / Strategisch risico, lage risicobereidheid

Een weloverwogen digitale visie, certificering rondom ICT systemen en audits door externe experts.

 

C

Niet volgen van wetgeving, intern beleid of gedragscode.

  • De zakelijke cultuur en/of een besluit binnen een joint venture (met minderheidsaandeel van Gasunie) is niet in lijn met Gasunie gedragscode of beleid van onze aandeelhouder;
  • Fraude, overtreden van de wet, niet-ethisch gedrag;
  • Dilemma’s bij het tijdig voldoen aan veranderde wetgeving in een complexe omgeving.

Vermijdbaar risico, Zeer lage tot nul risicobereidheid

Interne audits, sterke project - en joint venture governance, transparant handelen in geval van dilemma’s.